Łuszczyca to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która najczęściej kojarzy się z problemami skórnymi. Jednak u niemal połowy osób z łuszczycą zwykłą, zmiany pojawiają się także na paznokciach. Co więcej, choroba ta jest szczególnie charakterystyczna dla osób cierpiących na łuszczycowe zapalenie stawów – u około 80% pacjentów reumatologicznych zauważono kiedykolwiek problemy z paznokciami.

W tym artykule omówimy łuszczycę paznokcia, jej objawy, leczenie oraz jak odpowiednia dieta może wesprzeć walkę z tą dolegliwością.

Co to jest łuszczyca paznokcia?

Łuszczyca paznokcia jest formą łuszczycy, która dotyczy płytki paznokciowej i struktur wokół niej, takich jak macierz oraz łożysko paznokcia. Choroba ta może występować zarówno na paznokciach rąk, jak i stóp, przy czym jej nasilenie i forma mogą się różnić w zależności od lokalizacji. Co ciekawe, łuszczyca paznokci może być jedynym objawem łuszczycy, co znacznie utrudnia jej diagnozę, ponieważ często mylona jest z grzybicą lub innymi chorobami dermatologicznymi. Zazwyczaj jednak dotyczy ona około 10-55% osób, które już borykają się z łuszczycą skóry i aż 80% chorych na łuszczycę stawową.

Łuszczyca paznokcia – objawy

Zmiany w paznokciach są zazwyczaj jednym z najwcześniejszych sygnałów łuszczycy paznokcia, ale mogą także rozwijać się powoli. Objawy tej choroby są bardzo różnorodne i zależą od stopnia zaawansowania. Do najczęstszych objawów należą:

• Naparstkowanie paznokcia – charakterystyczne, rozsiane, drobne wgłębienia na powierzchni paznokci, przypominające naparstek. Jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych objawów łuszczycy paznokci, występujący u ponad 60% pacjentów. Naparstkowanie może różnić się pod względem głębokości i liczby wgłębień, co świadczy o aktywności choroby.
• Rogowacenie podpaznokciowe – gromadzenie się nadmiaru komórek skóry pod paznokciem, prowadzące do jego pogrubienia oraz uniesienia płytki paznokciowej. Paznokcie stają się zgrubiałe i nierówne, co nie tylko pogarsza ich wygląd, ale też może powodować ból.
• Onycholiza – oddzielenie się płytki paznokcia od łożyska, co powoduje, że paznokieć staje się luźny, a między nim a skórą mogą gromadzić się bakterie i zanieczyszczenia. Proces ten często prowadzi do infekcji oraz dalszego uszkodzenia paznokci.
• Plamy olejowe (łososiowe) – często występująca zmiana koloru paznokci, gdzie pod płytką pojawiają się żółtawe, łososiowe plamy, przypominające wycieki oleju. Ten objaw jest związany z uszkodzeniem łożyska paznokcia.
• Kruchość i łamliwość paznokci – paznokcie dotknięte łuszczycą mogą stać się kruche i podatne na złamania, co utrudnia codzienne funkcjonowanie.
• Wylewy krwawe (krwiaki podpaznokciowe) – mogą pojawiać się na łożysku paznokci, powodując ból i zmiany w kolorze paznokci, od czerwonego do fioletowego.

Łuszczyca paznokcia może przybierać różne formy i nasilenie, a objawy mogą występować jednocześnie na macierzy paznokciowej oraz łożysku.

Diagnostyka łuszczycy paznokcia

Ze względu na podobieństwo objawów łuszczycy paznokcia do innych chorób dermatologicznych, jej rozpoznanie często stanowi wyzwanie. Objawy mogą być początkowo mylone z grzybicą paznokci, co opóźnia odpowiednią diagnozę. Dlatego dermatolodzy posługują się różnorodnymi metodami diagnostycznymi, w tym oceną kliniczną, badaniami mykologicznymi, histopatologicznymi, a także kapilaroskopią. W ocenie stopnia nasilenia zmian stosuje się specjalne skale, takie jak NAPSI (Nail Psoriasis Severity Index), mNAPSI oraz PNSS, które pozwalają na precyzyjne monitorowanie przebiegu choroby.

Leczenie łuszczycy paznokcia

Leczenie łuszczycy paznokcia bywa trudne i długotrwałe, a wybór terapii zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz jej lokalizacji. Ponieważ paznokieć rośnie powoli, efekty leczenia są widoczne dopiero po wielu miesiącach. Zazwyczaj proces ten trwa od 6 do nawet 24 miesięcy, co dla wielu pacjentów może być zniechęcające. Leczenie łuszczycy paznokci obejmuje zarówno terapie miejscowe, jak i ogólnoustrojowe, a czasem oba te podejścia stosuje się jednocześnie. W dużej mierze jest ono uwarunkowane także ogólnym stanem łuszczycy i tym jaki obszar skóry lub stawów ona obejmuje.

• Leczenie miejscowe – najczęściej stosuje się glikokortykosteroidy, które nakłada się bezpośrednio na płytkę paznokciową oraz wały okołopaznokciowe. Często łączy się je z preparatami keratolitycznymi, które pomagają wygładzić zrogowaciałą powierzchnię paznokci. Terapie miejscowe są jednak ograniczone, ponieważ leki mają trudności z przenikaniem przez twardą strukturę paznokcia, co spowalnia proces leczenia.
• Leczenie ogólnoustrojowe – stosowane jest u pacjentów, u których leczenie miejscowe nie przynosi rezultatów, a zmiany łuszczycowe są szczególnie nasilone. W takich przypadkach lekarze mogą zalecić stosowanie leków takich jak metotreksat, cyklosporyna lub leki biologiczne, które hamują procesy zapalne w organizmie.
• Fototerapia – naświetlanie paznokci promieniami UVB może pomóc w zahamowaniu nadmiernego rogowacenia i regeneracji skóry wokół paznokci.

Łuszczyca a dieta i gluten

Odpowiednia dieta może odegrać rolę w łagodzeniu objawów łuszczycy paznokci. Chociaż nie ma jednoznacznych zaleceń żywieniowych dla osób z tą chorobą, wiele badań sugeruje, że niektóre zmiany w diecie mogą znacząco wpłynąć na przebieg schorzenia. Oprócz wykluczenia alkoholu i ograniczenia spożycia tłuszczów zwierzęcych, warto zwrócić uwagę na produkty zawierające gluten.

Coraz częściej mówi się o związku między łuszczycą a nietolerancją glutenu. Meta-analiza 18 badań wykazała, że osoby z łuszczycą mają dwukrotnie wyższe ryzyko wystąpienia celiakii w porównaniu do osób zdrowych. Z kolei osoby cierpiące na celiakię również mają dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju łuszczycy. To ważna informacja, ponieważ dieta bezglutenowa może pomóc złagodzić objawy u osób, które są wrażliwe na gluten lub cierpią na celiakię.

W związku z tym, osoby z łuszczycą, szczególnie te zmagające się z łuszczycą paznokci, powinny rozważyć badania na obecność celiakii i ewentualne wykluczenie glutenu z diety. Dla wielu pacjentów taka zmiana w sposobie odżywiania przyniosła poprawę stanu skóry i paznokci. Wyeliminowanie glutenu, po wcześniejszej diagnozie, może okazać się ważnym krokiem w leczeniu tej przewlekłej choroby.

Zalecenia dietetyczne dla osób z łuszczycą paznokci

Podsumowując, dla osób cierpiących na łuszczycę paznokci ważne są następujące zalecenia:

• Unikanie alkoholu – alkohol może zaostrzać objawy łuszczycy.
• Ograniczenie spożycia czerwonego mięsa – mięso, szczególnie tłuste, może nasilać stany zapalne.
• Zmniejszenie ilości tłuszczów pochodzenia zwierzęcego – tłuszcze te warto zastąpić zdrowymi tłuszczami roślinnymi.
• Wprowadzenie produktów bogatych w omega-3 – wspierają organizm w walce z procesami zapalnymi.
• Zwiększenie spożycia warzyw i owoców – bogate w antyoksydanty produkty wspomagają regenerację skóry i paznokci.
• Wykluczenie glutenu w przypadku nietolerancji – osoby z nietolerancją powinny unikać glutenu, co może przyczynić się do złagodzenia objawów łuszczycy, “prowokowanych” przez stan zapalny w jelitach.

Zmiana diety, w tym ograniczenie glutenu, może stanowić istotny element terapii wspomagającej leczenie łuszczycy paznokci. Warto więc skonsultować się z lekarzem i dietetykiem, aby dobrać najlepszy sposób żywienia, który pomoże w walce z tą przewlekłą chorobą.

źródła

Klaudia Dopytalska, Piotr Sobolewski, Elżbieta Szymańska, Irena Walecka Łuszczyca w szczególnych lokalizacjach – paznokcie, [w:] Forum Zakażeń, Grudzieńe 2018, s 855.